„Spontaniczny i normalny poród jest procesem naznaczonym przez szereg wydarzeń tak doskonale do siebie dopasowanych, że każda ingerencja tylko ściąga je z właściwego kursu. Dla zdrowej kobiety, będącej w stanie własnymi siłami sprowadzić dziecko na ten świat, wszystkie dumne osiągnięcia współczesnej medycyny stanowią uspokajającą myśl, ale to jedyna korzyść, jaką z nich mają.”
– Ina May Gaskin

Poród – co o nim wiesz?

Poród to słowo tajemnicze. Dla każdej kobiety nacechowane innymi emocjami: czasami góruje w nich strach czy lęk przed potencjalnymi powikłaniami (np. nacięciem krocza), ekscytacja, radość czy nawet uniesienie na myśl o bliskim spotkaniu ze swoim dzieckiem. Wszystko zależy od momentu, w którym jesteśmy w życiu (przed ciążą, ciąża, kolejny poród), wiedzy jaką posiadamy i indywidualnej pewności siebie oraz wiary w swoje siły i moc. Jest jednak rzecz, która często pojawia się u wszystkich kobiet niezależnie od momentu, w którym się znajdują: poród utożsamiany jest z JEDNYM, danym momentem przychodzenia na świat dziecka. Czy rzeczywiście poród to tylko ten jeden krótki moment? Czy może jest to bardziej długofalowy proces, z którego nie zdajemy sobie sprawy?

Niedawno oglądając spotkanie dwóch doul usłyszałam takie oto zdanie: „ciąża i poród zaczynają się w momencie dojrzewania każdej małej dziewczynki”. Ciekawe prawda? No bo przecież jak można myśleć o porodzie i ciąży myśląc o 6, 10 czy 12 latce? Nawet jeśli my o tym nie myślimy – natura pomyślała tutaj za nas. Proces dojrzewania jest procesem inicjującym w organizmie zmiany, które w późniejszym czasie mają dać możliwość zajścia w ciążę. Te zmiany zachodzą nie tylko na płaszczyźnie fizycznej, ale również psychicznej.

Pomyślmy o tym tak – ile wewnętrznych przekonań dotyczących porodu, ciąży, narodzin dziecka masz zakodowanych w głowie poprzez to jak o tych sprawach mówiło się u Ciebie w domu? Jakie historie porodowe słyszałaś? Jakie emocje były przekazywane w tych historiach i jaka wiedza? A może temat był zepchnięty na dalszy plan lub nie mówiło się o tych sprawach w ogóle? Jak zaczniemy to analizować okaże się, że każda z Nas ma w sobie jakieś przekonania, myśli dotyczące porodu/ciąży, które nie są naszą indywidualnie wykreowaną myślą, spostrzeżeniem, lecz zapożyczeniem tego co mówiło się i słyszało w przeciągu naszego życia. Niestety często to właśnie te zapożyczenia, w kółko powtarzane i słyszane z różnych stron, bez rzetelnych podstaw naukowych generują w nas strach na myśl o tym co może nam się przytrafić podczas porodu. Oczywiście nie wszędzie wygląda to tak samo. Istnieją domy, w których tematy około kobiece w całości są omawiane bez skrępowania i bez okraszania ich stereotypami. Niemniej znaczna większość przypadków naszego społeczeństwa nie ma takiego szczęścia i do porodu zaczyna się przygotowywać dopiero będąc w ciąży.

Nasza ciąża i poród zaczynają się szybciej niż w momencie zapłodnienia. Warto o tym pamiętać kształcąc kolejne pokolenia kobiet.

Przygotowanie fizyczne

Poród jest wyzwaniem zarówno fizycznym jak i psychicznym dla kobiety. Można powiedzieć, że przez 9 miesięcy przygotowujemy się na najważniejszy wysiłek fizyczny w swoim życiu. Już od drugiego trymestru ciąży warto rozpocząć regularne ćwiczenia, które wzmocnią ciało oraz często zapobiegną wielu przyszłym dolegliwościom. Ten czas powinien być okazją do wsłuchania się w swoje ciało, przeanalizowania wszystkich jego napięciowych miejsc, powodów, dla których są oraz znalezienia sposobu na radzenie sobie z nimi. To moment wsłuchania się w swoje potrzeby i zaopiekowania samej siebie. Utrzymanie w dobrej kondycji ciała podczas ciąży wpiera również nasz umysł i pomaga zachować dobre samopoczucie.

Ćwiczenia pomagają również uelastycznić ciało, odprężyć się czy poukładać myśli i wyciszyć hormonalne tornada. Oczywiście należy pamiętać o odpowiednim dopasowaniu zestawu ćwiczeń i ich intensywności do stanu ciężarnej i stopnia zaawansowania ciąży. Niektóre sporty (np. joga czy pływanie) korzystnie wpływają również na wypracowanie automatycznych reakcji ciała już podczas samego porodu („otwarte biodra”, kontrola oddechu i poprawny oddech). Nie należy zapominać również o swoim kroczu. Ono również wymaga ćwiczeń, które zabezpieczą je przed potencjalnym uszkodzeniem lub nacięciem. Najprostszą i zarazem najlepszą metodą zadbania o tę część swojego ciała jest masaż krocza, o którym więcej pisałyśmy tutaj.

Dla swojego bezpieczeństwa ciężarna powinna się wystrzegać jednak sportów wymagających dużego wysiłku lub łatwo kontuzyjnych. Dużo ruchowych zadań jest również pokazywanych na szkołach rodzenia, w których kompleksowo podchodzą do tematów ciążowych oraz zadbają nie tylko o ciało, ale również umysł przyszłej Mamy. W przypadku wątpliwości, które ćwiczenia są dla Ciebie najlepsze zawsze możesz skonsultować temat z lekarzem czy położną.

W parze z ćwiczeniami idzie odpowiednia dieta. Choć wiemy, że „ciążowe zachcianki” potrafią mocno dawać się we znaki, pamiętajmy, że umiar jest tutaj podstawą. Nie należy zapominać o odpowiedniej suplementacji w diecie kwasu foliowego, kwasów DHA, witamin, pełnowartościowego białka, tłuszczy nienasyconych omega-3 oraz cukrów. Wszystko jednak powinno być zbilansowane tak by zapewnić odpowiedni rozwój zarówno swojemu dziecku jak i sobie.

Przygotowanie psychiczne

W trakcie ciąży nie tylko ciało przygotowuje się do nowej roli. Buzujące w nas hormony przygotowują także psychikę przyszłej Mamy do tego nowego zadania. Aby jeszcze lepiej zadbać o strefę mentalną w tym czasie warto zgłębić swoją wiedzę zarówno o samej ciąży, kolejnych jej etapach jak i porodzie, jego fazach. Zaznajomienie się z wszystkimi tematami, które na pierwszy rzut mogą wydawać się straszne i przerażające ostatecznie powodują, że oswojony temat już nie wydaje się tak okropny jak na początku.

W takcie swojej szkolnej edukacji dostajemy mało wiedzy o fizjologii porodu i tym jak on tak naprawdę wygląda. Poród to ból, wysiłek, ale i niesamowita świadomość siebie, swojego ciała i przypływ mocy o jaką często się nie posądzamy. O świadomości siebie dużo pisałyśmy tutaj jak i mnóstwo możemy o tym przeczytać w wielu książkach dla przyszłych mam dlaczego ten aspekt porodu i ciąży jest tak ważny, czy usłyszeć podczas zajęć w szkole rodzenia. Kiedyś nie było to takie ważne, teraz powoli staje się to nawet ważniejsze niż przygotowanie fizyczne, choć naszym zdaniem oba są tak samo istotne i znaczące. 😊 Umiejętność poradzenia sobie ze strachem, zrelaksowania się w momencie, który dla naszego ciała jest trudny nie jest prostą i naturalnie przychodzącą rzeczą dla każdej z nas. Dlatego tak ważnym jest by podczas ciąży zapoznać się ze swoimi myślami, emocjami, wiedzą, potrzebami, popracować z nimi i „oswoić”, by podczas porodu nie sprawiły nam one trudności.

Gdzie rodzić?

Według statystyk w Polsce 99 % dzieci przychodzi na świat w szpitalu. Zarówno poród domowy jak i w izbach/domach narodzin jest mniej popularny. Dla przygotowania przyszłej Mamy miejsce porodu również ma duże znaczenie. W zależności od wyboru musimy wziąć pod uwagę inne możliwości, przeanalizować inne, możliwie trudne dla nas sytuacje.

 Jeśli wybierasz szpital (nie obowiązuje rejonizacja, więc możesz wybrać jaki chcesz) należy pamiętać, że różnią się one między sobą m.in. organizacją oddziału, podziałem obowiązków między personelem medycznym, obecnością lub nieobecnością studentów, wyposażeniem i liczbą sal czy referencyjnością, która określa stopień wyspecjalizowania danego oddziału w np. ciążach zagrożonych, opieki nad wcześniakami czy dziećmi z wadami wrodzonymi. W takim wypadku najlepiej odwiedzić szpital wcześniej by dowiedzieć się jak sytuacja wygląda w danej placówce i czy dany system i możliwości jakie oferuje szpital Ci odpowiadają.

Poród w domu będzie już inną bajką. Coraz więcej Polek myśli o takim rozwiązaniu choć nadal niewiele się na nie decyduje. Taki poród ma wiele zalet, jednak w Polsce należy pamiętać, że nadal mało położnych przyjmuje domowe porody. Każda z Nas ma prawo do wyboru miejsca porodu oraz dostępu do odpowiednio wykwalifikowanej położnej, która zaopiekuje się nami i dzieckiem w momencie zdrowej, niepowikłanej, fizjologicznej ciąży. Badania potwierdziły, że w takim przypadku poród domowy jest tak samo bezpieczny jak w szpitalu, a w razie potrzeby warto zadbać o odpowiedni transport do szpitala. Temat porodów domowych jest bardzo szeroki, dlatego przed podjęciem takiej decyzji warto przedyskutować go z wszystkimi domownikami oraz położną i lekarzem.

Domy/izby narodzin to placówki oferujące opiekę wykwalifikowanego personelu medycznego jednak w warunkach prawie domowych. Jest to pewien kompromis pomiędzy szpitalem, a domem. Kwalifikacja do porodu w domu narodzin przebiega podobnie, jak w przypadku porodu domowego: ciąża musi być fizjologiczna, bez powikłań z wykluczonymi czynnikami ryzyka. W Polsce takich placówek jest mało, a ich popularność niska. Często znajdują się przy szpitalach, aby dostęp do odpowiedniej aparatury medycznej w przypadku musu interwencji lekarskiej był szybki.

Plan porodu

Większość kobiet pewnie zapyta: co to jest? Plan porodu to dokument, w którym przyszła Mama określa swoje oczekiwania względem swojego porodu: zgoda na znieczulenie, obecność osób towarzyszących (partner, mąż, doula itd.), wybór sali, pozycji, położna na wyłączność, miejsca porodu (np. basen) itd. Od 2012 roku każda kobieta w Polsce ma prawo do sporządzenia takiego planu porodu i przedstawienie personelowi medycznemu przed porodem. Warto by takie pismo było dopasowane do miejsca, w którym rodzisz, przebiegu twojej ciąży, podzielone na zarówno przygotowanie do porodu, poród jak i okres poporodowy. Dodatkowo można go skonsultować z lekarzem, który z chęcią odpowie na wszystkie Twoje wątpliwości i pytania.

Coś o czym nie należy zapominać to fakt, że plan porodu nie chroni nas przed potencjalnymi komplikacjami. Na nie zawsze należy być przygotowanym. Poród to żywioł – musimy o tym pamiętać. W momencie, jeśli lekarz lub położna zdecydują o konieczności interwencji medycznej, mają pełne prawo odejścia od Twojego planu porodu w celu ochrony Twojego życia i Twojego dziecka.  

W kwestii osób towarzyszących warto podjąć tę decyzję wspólnie z osobą, o której myślimy. W pierwszej kolejności jest to zapewne mąż/partner, jednak czasami okazuje się, że doula, siostra czy mama będą lepszym wsparciem w tym czasie. Nie zawsze dana osoba jest gotowa na takie emocje i musimy mieć pełną świadomość tego, że odmowa jest tutaj możliwa. Jakakolwiek wymuszona zgoda nie jest wskazana. Osoba, którą wybierzesz na towarzysza/szkę swojego porodu musi wzbudzać Twoje zaufanie oraz poczucie pewności i bezpieczeństwa. Musi się również tak samo jak Ty do porodu przygotować – wiedzieć, jak ci może pomóc, jaki masz plan porodu oraz czego od niej oczekujesz.

Najważniejsze

W całym przygotowaniu do porodu można wysnuć parę podstawowych kwestii, o które możesz zadbać by czuć się pewniej przed samym rozwiązaniem:

  1. Rozmawiaj, czytaj, ucz się – wiedza zmniejsza strach i uspokaja zarówno ciało jak i ducha.
  2. Nie bój się pytać – masz prawo nie wiedzieć o pewnych kwestiach dotyczących porodu, a Twoja pewność zapewni Ci spokój i ukojenie.
  3. Swoje myśli kieruj w stronę pozytywnych emocji, czegoś całkowicie normalnego i zdrowego, ale również niezwykłego.
  4. Ufaj sobie i swojemu ciału! Nie wątp w jego naturalne umiejętności.
  5. Bądź otwarta na doświadczenie porodowe i pamiętaj, że porodu nie da się w 100% zaplanować ani przewidzieć.
  6. Bądź dla siebie dobra i wyrozumiała.