Nie chciałbym urazić osób, które pragną dziecka, ale muszę podkreślić, że relacja z dzieckiem nie jest jednostronna. Nie jest tak, że dziecko ma przyjmować tylko to, co moje. Ja też muszę być otwarty na to, co przynosi ze sobą dziecko – pozytywnego i negatywnego. Jeśli rodzice tego nie robią, dla dziecka byłoby lepiej, gdyby w ogóle się nie urodziło.

– Jesper Juul

Połóg to z jednej strony koniec, a z drugiej początek. Koniec ciąży, oczekiwania, porodu i związanych z nim emocji. Początek kolejnego etapu młodej Mamy, który może okazać się równie piękny lub równie uciążliwy jak ciąża. Często nazywany „czasem oczyszczenia”. Macica się kurczy, poporodowe blizny się goją, a Mama zapoznaje się z swoim małym skarbem. Przyjmuje się, że okres ten trwa do ok. 6 tygodni po porodzie. W tym czasie w ciele każdej z Nas zachodzi szereg zmian, które w późniejszym czasie mają pomóc w byciu Mamą i macierzyństwie.

Aromaterapia w połogu

Nasze życie nieustannie się zmienia. Czasami bardziej, czasami mniej. Urodzenie dziecka jest jednak momentem w życiu kobiety, rodziny, partnerów, które zmienia ich życie w sposób wyjątkowy. Nowy tryb funkcjonowania, snu, czasami żywienia, laktacja, nowe obowiązki, inny odpoczynek i inny wymiar pracy, gojenie ran, może nawet ból, mogą przynieść ze sobą zarówno fizyczne jak i psychiczne obciążenie i zmęczenie tą nową sytuacją. Są jednak sposoby by wspierać się w tym wyjątkowym czasie. Jednym z nich jest aromaterapia. 

Na Uniwersytecie Medycznym w Gaoxiong (Tajwan)[1] przeprowadzono analizę 15 prac naukowych dotyczącą wpływu olejków eterycznych na zdrowie kobiet po porodzie. Prace pochodziły z Iranu, Wielkiej Brytanii oraz USA, a łączna ilość przebadanych kobiet wyniosła 2 000. Po zapoznaniu się z opracowaniami stwierdzono, że w większości badań aromaterapia korzystnie wpływa na zdrowie psychiczne kobiet w połogu, zmniejsza ich lęk, poczucie smutku, frustracji, ogólnospołecznej presji. Łagodzi również zmęczenie, poprawia nastrój, a nawet zmniejsza poporodowy ból (np. blizn, krocza), jeśli takowy występuje. Co za tym idzie poprawia jakość snu oraz przyspiesza regenerację ciała Matki. Skutków ubocznych aromaterapii w większości badań nie wykazano. W tym samym roku (2019 rok) podobny przegląd przeprowadzono w Iranie[2]. Skupiono się tam na 17 pracach obejmujących łącznie 1400 uczestniczek. Wnioski były takie same. We wszystkich opracowaniach naukowych formy aromaterapii były różne: dyfuzowanie, inhalacja, dodatek olejków do kąpieli czy masażu oraz do użytku wewnętrznego. Autorzy badań zgodnie wnoszą, że ich badania powinny skłonić do szerszego wykorzystania olejków eterycznych na oddziałach położniczych.

Współczesne trendy coraz mocniej promują holistyczne podejście do kwestii dbania o siebie, porodu czy macierzyństwa. Dzięki temu wiedza m.in. o olejkach eterycznych rozszerza się i coraz więcej kobiet czerpie z tej naturalnej energii.  Przypomnijmy więc jeszcze raz czym dokładnie jest olejek eteryczny:

  • substancja wyłącznie roślinna
  • naturalna
  • skuteczna i sprawdzona
  • bezpieczna, stosowana od tysiącleci
  • czysta przyjemność używania
  • używanie olejków eterycznych zamiast chemii zmniejsza ekspozycję na toksyczne substancje

Czy olejki eteryczne są bezpieczne w połogu?

Patrząc na wyniki powyższych badań możemy powiedzieć, że tak. Warto jednak pamiętać, że jak we wszystkim należy zachować zdrowy rozsądek, skonsultować się z lekarzem w przypadku wątpliwości i stosować się do zasad bezpieczeństwa.

Zasady bezpieczeństwa przy stosowaniu olejków eterycznych:

  • Olejki eteryczne stosujemy tylko w przypadku zdrowej Mamy i do niemedycznych wskazań
  • Używaj tylko najwyższej jakości olejków eterycznych, klasy terapeutycznej przebadanych z gwarancją czystości (np. doTERRA)
  • Stosuj możliwie najmniejsze stężenia olejków dla uzyskania zamierzonego efektu
  • Unikaj dłuższej ekspozycji na jeden olejek
  • Rozważ test skórny 24h przed użyciem olejku
  • Nie stosuj do nosa, ucha, oka

Bezpieczne stosowanie olejków eterycznych dla kobiet karmiących:

  • Jeśli stosujesz olejki na piersi, to olejki powinny zostać rozcieńczone i powinno się ich używać po karmieniu
  • Zwróć szczególną uwagę na unikanie kontaktu swojej posmarowanej skóry olejkami ze skórą, oczami, ustami i noskiem dziecka
  • Unikaj wewnętrznego stosowania olejków do czasu zakończenia karmienia piersią lub skonsultuj się w tej sprawie z terapeutą bądź lekarzem

Istotne są również nośniki, czyli oleje bazowe z którymi będziemy stosować olejki eteryczne – mówiąc inaczej przed nałożeniem na swoje ciało, dany olejek eteryczny mieszamy z wybranym przez nas nośnikiem. W przypadku dodania olejku do dyfuzora nie ma potrzeby dodawania oleju bazowego. Poniżej przedstawiamy wybrane nośniki wraz z ich właściwościami i wskazaniami.

NośnikiWłaściwościWskazania
Olej z pestek brzoskwiniłagodzące, nawilżająceWysuszona skóra do masażu twarzy, na włosy
Olej kokosowynawilżające, przeciwgrzybiczne, przeciwbakteryjneDo masażu, do pielęgnacji włosów, po opalaniu
WodachłodząceDo przygotowania sprayu (do pielęgnacji krocza, gardła), kompresów
Olej z pestek winogronnatłuszczająceDla skóry tłustej, do masażu
Olej jojobabalansująceDo skóry niemowlęcia, pielęgnacji pępka
Oliwa z oliwekodżywiające, oczyszczającePielęgnacja krocza
Masło sheałagodzące, odżywczeRozstępy, pielęgnacja skóry
Olej ze słodkich migdałówłagodząceMasaż, pielęgnacja skóry, ciemieniucha

Nie używać w przypadku alergii na którykolwiek z nośników!

Olejki eteryczne w połogu

W badaniach stwierdzono, że najczęściej stosowane olejki eteryczne w połogu to lawenda, róża, cytrusowe (pomarańcza, cytryna, bergamotka itd.) oraz ylang-ylang (jagodlin wonny z Dalekiego Wschodu), jaśmin i rumianek rzymski.  Opracowania naukowe potwierdzają, że składniki olejków eterycznych mogą przenikać bezpośrednio do ośrodkowego układu nerwowego czy układu immunologicznego dzięki czemu ich działanie może uspokajać, łagodzić podrażnienia, wpływać na stan skóry, nastój, odporność czy łagodzić ból.

Oczywiście przed użyciem olejków eterycznych warto skonsultować się z lekarze lub położną.

Jakie olejki na jaką dolegliwość?

Bóle porodowe: lawenda, rumianek rzymski, bergamotka, imbir – miejscowo np. masaż brzucha.
Bergamotka i imbir są olejkami fotouczulającymi – należy zachować 12-24 godzinny odstęp pomiędzy zastosowaniem na skórę, a ekspozycją na słońce.

Baby blues i obniżony nastrój: lawenda, bergamotka, szałwia muszkatołowa, grapefruit, ylang ylang, dzika pomarańcza, róża, cytryna – rozpylane w dyfuzorze lub masaż z nośnikiem.
Grapefruit, cytryna i dzika pomarańcza są olejkami fotouczulającymi – należy zachować 12-24 godzinny odstęp pomiędzy zastosowaniem na skórę, a ekspozycją na słońce. Pamiętaj, że szałwia, róża i jaśmin są olejkami mogącymi indukować skurcze!

Bóle piersi: geranium, drzewko herbaciane, paczula – chłodny kompres na piersi.

Podrażnienie sutków: geranium, rumianek rzymski – dodany do maści, stosowany na skórę.

Pobudzenie laktacji: trawa cytrynowa (lemongrass), koper włoski (fennel) – masaż z nośnikiem na piersi (często). Na wzmocnienie początkowej laktacji zaleca się również dyfuzowanie lub inhalacje szałwią muszkatołową (clary sage).

Zastopowanie laktacji: jaśmin – zimny kompres na piersi.
Pamiętaj, że szałwia, róża i jaśmin są olejkami mogącymi indukować skurcze!

Pielęgnacja ran: cyprys, kadzidłowiec, lawenda, rumianek rzymski, mirt, kocanka (helichrysum) – spryskiwanie rany lub zimny okład z nośnikiem.

Skurcze: szałwia muszkatołowa, geranium, lawenda, rumianek rzymski – miejscowo np. z balsamem.

Obfite krwawienie: kocanka, cyprys – delikatny masaż brzucha z nośnikiem.

Obrzęk (rąk, nóg itd.): geranium i lawenda – ciepły lub zimny kompres.

Wsparcie gospodarki hormonalnej: szałwia muszkatołowa, jaśmin, róża, dzika pomarańcza, ylang ylang – dyfuzowanie, inhalacja, masaż z nośnikiem.
Dzika pomarańcza jest olejkiem fotouczulającym – należy zachować 12-24 godzinny odstęp pomiędzy zastosowaniem na skórę, a ekspozycją na słońce. Pamiętaj, że szałwia, róża i jaśmin są olejkami mogącymi indukować skurcze!

Zmęczenie: eukaliptus, cytryna, mięta pieprzowa – inhalowanie lub dyfuzowanie.


[1] J Nurs Res. 2019 Jun 24. The Effects of Aromatherapy on Postpartum Women: A Systematic Review. Tsai SS, Wang HH, Chou FH.

[2] Complement Ther Clin Pract. 2019 May; 35:290-295. Effect of aromatherapy on post-partum complications: A systematic review. Rezaie-Keikhaie K, Hastings-Tolsma M, Bouya S, Shad FS, Sari M, Shoorvazi M, Barani ZY, Balouchi A.